Praca przedstawiona podczas 22. Akademii Dermatologii i Alergologii, Gdańsk, 5-7 lutego 2026

Korzyści z zastosowania polskiej mieszanki kain PolKa3 w testach płatkowych u pacjentki z hemoroidami, alergicznym wypryskiem kontaktowym okołoodbytniczym oraz alergicznym wypryskiem kontaktowym sromu

Radosław Śpiewak

Instytut Dermatologii, Kraków

Sugerowany sposób cytowania: Śpiewak R. Korzyści z zastosowania polskiej mieszanki kain PolKa3 w testach płatkowych u pacjentki z hemoroidami, alergicznym wypryskiem kontaktowym okołoodbytniczym oraz alergicznym wypryskiem kontaktowym sromu. Galen. 2026; 33: art014. DOI: 10.14320/Galen.2026.vol33.art014

Opis przypadku

Pacjentka 43-letnia zgłosiła się z powodu uporczywego i nawracającego świądu warg sromowych i przedsionka pochwy. Zauważyła nasilenie świądu i rumienia dzień po zastosowaniu lubrykantów, płynów do higieny intymnej, podpasek i perfumowanych wkładek higienicznych. Świąd nasilał się, gdy nosiła czerwone lub niebieskie majtki, natomiast bez problemu nosiła białe i czarne. Od 2 lat hemoroidy, stosowała czopki Proktosedon (hydrokortyzon, cynchokaina, neomycyna, eskulina), maść Lidoposterin (lidokaina), krem Procto-Glyvenol (tribenozyd, lidokaina), krem Procto-Hemolan (tribenozyd, lidokaina), krem Pimafucort (hydrokoryzon, natamycyna, neomycyna) oraz 17 innych preparatów doodbytniczych, a w dalszym przebiegu również dopochwowych. Diagnostyka alergologiczna u pacjentki obejmowała testy płatkowe z następującymi seriami: Polska Seria Podstawowa rozszerzona o substancje często uczulające w Polsce, serię perfum, leki znieczulające miejscowo (kainy) oraz antybiotyki i glikokortykosteroidy. Zastosowano równolegle europejską Mieszankę Kain III (MKIII) oraz Polską Mieszankę 3 Kain (PolKa3). Wykonano testy półotwarte z aktualnie stosowanymi lekami dopochwowymi i produktami do higieny intymnej, globulkami dopochwowymi i prezerwatywami, szamponami, żelami, mydłami oraz środkami piorącymi.

Wyniki

W reakcji na PolKa3 odnotowano jednoznaczny odczyn dodatni (+, CODEX: C), natomiast w miejscu MKIII podczas tygodniowej obserwacji pojawił się jedynie niewielki rumień (odczyn wątpliwy). Ponadto u pacjentki stwierdzono istotną klinicznie alergię kontaktową na lidokainę (+,C), dibukainę (cynchokainę) (+,C), neomycynę (+,C), wodoronadtlenki linalolu (+,C), alkohol cynamonowy (+,C), oktyloizotiazolinon (+,C) oraz szampon pacjentki Pantene pro V Intensive Repair (+,C). Wykryto też alergię na bacytracynę (+,X), framycetynę (+++,X), kanamycynę (+,X), galusany (+,D), alkohol anyżowy (+,D), nikiel (++,O), kobalt (+,O) i pallad (+,X). Zgodnie z etykietami, własny płyn do prania zawierał oktyloizotiazolinon, a płyn do płukania tkanin zawierał linalol, choć testy półotwarte z oboma produktami pozostały ujemne.

Wnioski

W składzie serii europejskiej i polskiej występuje MKIII, jednak w związku z aktualną niedostępnością w Polsce, eksperci PTA i PTD zalecają stosowanie zamiast niej Polskiej Mieszanki 3 Kain (PolKa3) (benzokaina/anestezyna 5%, lidokaina/lignokaina 5% i tetrakaina/ametokaina 2,5%). U opisanej pacjentki wykrycie alergii na lidokainę było kluczowe z uwagi na częste występowanie lidokainy w preparatach stosowanych w Polsce. Dibukaina (cynchokaina) jest składnikiem zaledwie 2 preparatów dostępnych w Polsce. Dibukaina w MKIII występuje w stężeniu 2,5%, zaś w indywidualnej substancji w stężeniu 5%, stąd rozbieżność wyników. W kontekście nietolerancji czerwonych i niebieskich majtek, dodatni odczyn na mieszankę barwników tekstylnych przy braku reakcji na mieszankę błękitów zawiesinowych 106/124 może sugerować alergię na inne składniki mieszanki tekstylnej, np. błękit zawiesinowy 35 lub czerwienie zawiesinowe 1 lub 17. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagałoby testów z serią barwników tekstylnych.

Piśmiennictwo

1. Śpiewak R, Ostrowski G, Szendzielorz E, Kalicińska J. Europejska Seria Podstawowa, Polska Seria Podstawowa, Polski Standard... Dlaczego składy serii do testów płatkowych ulegają zmianom i jak to wpływa na praktykę kliniczną? Alergol Pol - Pol J Allergology. 2024;11(3):232-50. doi: 10.5114/pja.2024.142711.
2. Śpiewak R, Maciejewska A, Niwiński K. Receptura brakujących haptenów diagnostycznych z Polskiej Serii Podstawowej do wykrywania alergii kontaktowej na leki. Alergol Pol - Pol J Allergology. 2024;11(3):224-31. doi: 10.5114/pja.2024.142692.
3. Śpiewak R. Hapteny ("alergeny kontaktowe"). W: Jahnz-Różyk K, Kupczyk M, Gajewski P, red. Alergologia. Podręcznik specjalistyczny. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2024. 83-100.
4. Nowicki R, Czarnecka-Operacz M, Grubska-Suchanek E, Kieć-Świerczyńska M, Kowalewski C, Kręcisz B, et al. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Alergologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego w sprawie ograniczonej dostępności niezbędnych materiałów do testów płatkowych. Część I: bariery technologiczne i prawne. Alergol Pol - Pol J Allergology. 2024;11(3):195-210. doi: 10.5114/pja.2024.142698.
5. Kruszewski J, Śpiewak R. Testy płatkowe. W: Jahnz-Różyk K, Kupczyk M, Gajewski P, red. Alergologia Podręcznik specjalistyczny. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2024. 137-40.
6. John SM, Bonertz A, Zimmer J, Aerts O, Bauer A, Bova M, et al. Severely compromised supply of patch test allergens in Europe hampers adequate diagnosis of occupational and non-occupational contact allergy. A European Society of Contact Dermatitis (ESCD), European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI), European Academy of Dermatology and Venereology (EADV) task forces 'Contact Dermatitis' and 'Occupational Skin Disease' position paper. Contact Dermatitis. 2024;91(2):91-103. doi: 10.1111/cod.14580.
7. Wilkinson SM, Goncalo M, Aerts O, Badulici S, Dickel H, Gallo R, et al. The European baseline series and recommended additions: 2023. Contact Dermatitis. 2023;88(2):87-92. doi: 10.1111/cod.14255.
8. Wilkinson M, Goncalo M, Aerts O, Badulici S, Bennike NH, Bruynzeel D, et al. The European baseline series and recommended additions: 2019. Contact Dermatitis. 2019;80(1):1-4. doi: 10.1111/cod.13155.
9. Śpiewak R. Praktyka wykonywania testów płatkowych w świetle aktualnych wytycznych. Wiad Dermatol. 2019; (4): 55-6.
10. Śpiewak R. Patch testing for contact allergy and allergic contact dermatitis. Open Allergy J. 2008;1:42-51. doi: 10.2174/1874838400801010042

GALEN (e-ISSN 1233-7838) to najstarsze polskie czasopismo lekarskie online. Ukazuje się od 1994 roku.

Uwaga: Korzystanie z niniejszego serwisu nie stanowi konsultacji lekarskiej. Ten serwis ma charakter informacyjny skierowany do lekarzy, farmaceutów oraz innych zawodów medycznych - korzystając z niego potwierdzasz, że posiadasz uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego. Niniejszy serwis zawiera treści archiwalne, które mogą być niezgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz stanem prawnym. Z informacji zawartych w tym serwisie korzystasz wyłącznie na własną odpowiedzialność. Każda informacja dotycząca zdrowia powinna być weryfikowana przez osoby kompetentne w niezależnych źródłach. Jeżeli podejrzewasz u siebie obecność choroby, zgłoś się niezwłocznie do lekarza.

r e k l a m a

This is an open access resource. All rights reserved to respective authors (text) and the Publisher (presentation, source code).
Unauthorized use, including by artificial intelligence (AI), is not allowed.
Document created: 10 February 2026, updated: 4 March 2026.