Praca przedstawiona podczas 22. Akademii Dermatologii i Alergologii, Gdańsk, 5-7 lutego 2026

Czy składniki szamponów trychologicznych przedstawiane jako „aktywne” przeciw wypadaniu włosów faktycznie mają takie działanie w świetle badań klinicznych?

Ewelina Szendzielorz¹, Radosław Śpiewak²

1. Zakład Dermatologii Doświadczalnej i Kosmetologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków
2. Instytut Dermatologii, Kraków

Sugerowany sposób cytowania: Szendzielorz E, Śpiewak R. Czy składniki szamponów trychologicznych przedstawiane jako „aktywne” przeciw wypadaniu włosów faktycznie mają takie działanie w świetle badań klinicznych?. Galen. 2026; 33: art013. DOI: 10.14320/Galen.2026.vol33.art013

Wstęp

Wypadanie włosów jest zjawiskiem fizjologicznym, ale nadmierna utrata włosów może prowadzić do łysienia powodując poważny stres psychologiczny i obniżoną jakość życia. W licznych preparatach trychologicznych producenci deklarują obecność substancji o rzekomym działaniu przeciw wypadaniu włosów. Jednak mnogość takich składników nasuwa pytanie, czy faktycznie wszystkie one mają skuteczność potwierdzoną badaniami klinicznymi. Celem pracy była identyfikacja składników najczęściej reklamowanych jako „aktywne” w szamponach trychologicznych oraz analiza opublikowanych badań klinicznych na temat ich skuteczności.

Materiały i Metodyka

Za pomocą systematycznego przeglądu piśmiennictwa w bazach PubMed, Scopus i Web of Science wykonanego zgodnie z wytycznymi PRISMA i PICO wyszukano badania kliniczne skuteczności składników szamponów trychologicznych, które były przez producentów przedstawiane jako „aktywne przeciw wypadaniu włosów”.

Wyniki

Zidentyfikowano 43 szampony trychologiczne dostępne na polskim rynku w 2024 roku. W produktach tych 112 unikalnych składników było przez producentów przedstawiane jako „aktywne” przeciw wypadaniu włosów. Ze względu na nakład pracy, dalszy przegląd systematyczny zawężono do 36 substancji „aktywnych”, które występowały w co najmniej dwóch szamponach. Z tej grupy tylko cztery składniki: kofeina, adenozyna, melatonina oraz białka łożyskowe były oceniane w dedykowanych badaniach klinicznych. Dalsze 12 składników oceniano wyłącznie w preparatach złożonych, co nie pozwala na przypisanie obserwowanych efektów konkretnym cząsteczkom. Pozostałe 20 substancji reklamowanych jako „aktywne” przeciw wypadaniu włosów nie było przedmiotem ani jednego badania klinicznego.

Wnioski

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy jedynie kofeina, adenozyna, melatonina oraz białka łożyska były przedmiotem badań klinicznych, których wyniki mogą sugerować korzystny efekt tych składników przeciw wypadaniu włosów. Siła dowodów naukowych w tych badaniach oceniana według skali GRADE w większości przypadków jest jednak bardzo niska lub niska. Badania te zwykle cechują się brakami metodologicznymi, heterogenicznością metod oceny, małymi populacjami badanych a nierzadko również brakiem grupy kontrolnej. Efektu zdecydowanej większości składników reklamowanych jako „aktywne” w szamponach trychologicznych nie zweryfikowano jak dotąd w badaniach klinicznych.

Piśmiennictwo

1. Szendzielorz E, Śpiewak R. Adenosine as an Active Ingredient in Topical Preparations Against Hair Loss: A Systematic Review and Meta-Analysis of Published Clinical Trials. Biomolecules. 2025;15(8):1093. doi: 10.3390/biom15081093.
2. Szendzielorz E, Śpiewak R. Caffeine as an Active Ingredient in Cosmetic Preparations Against Hair Loss: A Systematic Review of Available Clinical Evidence. Healthcare (Basel). 2025;13(4). doi: 10.3390/healthcare13040395.
3. Szendzielorz E, Śpiewak R. Caffeine as an Active Molecule in Cosmetic Products for Hair Loss: Its Mechanisms of Action in the Context of Hair Physiology and Pathology. Molecules. 2025;30(1). doi: 10.3390/molecules30010167.
4. Szendzielorz E, Śpiewak R. Placental extracts, proteins, and hydrolyzed proteins as active ingredients in cosmetic preparations for hair loss: A systematic review of available clinical evidence. Appl Sci. 2024;14(22):10301. doi: 10.3390/app142210301.
5. Szendzielorz E, Śpiewak R. An analysis of the presence of ingredients that were declared by the producers as "active" in trichological shampoos for hair loss. Estetol Med Kosmetol. 2024;14:001.en. doi: 10.14320/EMK.2024.001.en.
6. Szendzielorz E, Śpiewak R. Analiza składników deklarowanych przez producentów jako "aktywne" w szamponach trychologicznych przeciw wypadaniu włosów. Estetol Med Kosmetol. 2024;14:001.pl. doi: 10.14320/EMK.2024.001.pl.
7. Śpiewak R, Szendzielorz E. Ingredients of Trichological Shampoos with Alleged Beneficial Effects on Hair - What Is Really Known About Their Efficacy? A Scoping Review of an Area with More Unknowns than Knowns. Cosmetics. 2025;12(6):262. doi: 10.3390/cosmetics12060262.

GALEN (e-ISSN 1233-7838) to najstarsze polskie czasopismo lekarskie online. Ukazuje się od 1994 roku.

Uwaga: Korzystanie z niniejszego serwisu nie stanowi konsultacji lekarskiej. Ten serwis ma charakter informacyjny skierowany do lekarzy, farmaceutów oraz innych zawodów medycznych - korzystając z niego potwierdzasz, że posiadasz uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego. Niniejszy serwis zawiera treści archiwalne, które mogą być niezgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz stanem prawnym. Z informacji zawartych w tym serwisie korzystasz wyłącznie na własną odpowiedzialność. Każda informacja dotycząca zdrowia powinna być weryfikowana przez osoby kompetentne w niezależnych źródłach. Jeżeli podejrzewasz u siebie obecność choroby, zgłoś się niezwłocznie do lekarza.

r e k l a m a

This is an open access resource. All rights reserved to respective authors (text) and the Publisher (presentation, source code).
Unauthorized use, including by artificial intelligence (AI), is not allowed.
Document created: 10 February 2026, updated: 20 February 2026.