|
|
|
Przedstawiamy numer 1 z drugiego tomu (nr 1, tom 2, 1995) "Elektronicznej Gazety Lekarskiej Galen" - pierwszego polskiego czasopisma lekarskiego w Internecie. Pierwszy numer czasopisma w postaci biuletynu elektronicznego został rozesłany do odbiorców w grudniu 1994 roku. Poniżej przedstawiamy pierwszy numer z 1995 roku numer (styczeń), reprodukowany w oryginalnym wyglądzie. W celu archiwizacji oraz nadania numerów DOI poszczególne artykuły numeru zostały również wyodrębnione i zamieszczone w archiwum czasopisma we współczesnej formie (patrz archiwum). Na tej stronie można zobaczyć ten numer biuletynu tak, jak go widziała większość odbiorców - w trybie tekstowym, na monitorach kineskopowych z bursztynowymi literkami ("amber") na czarnym tle. |
======================================================================
" _____ ____ _ ________ _ _ "
" / / \ | | |\ | "
" | | | | | | \ | "
" | __ |_____ | | |____ | \ | "
" | | | | | | | \| "
" \_____/ | | |_______| |_______| | | "
" "
" ELEKTRONICZNA GAZETA LEKARSKA "
"===================================================================="
" STYCZEŃ 1995 ISSN 1233-7838 "
" Rok 2, Nr 02 (1) Redaguje Zespół "
"===================================================================="
SPIS TREŚCI
Od Redakcji ________________________________________________________ 1
Reforma Służby Zdrowia _____________________________________________ 2
"Nikotynowa manipulacja" ___________________________________________ 3
Nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne _________________ 4
Poziom TSH a ryzyko migotania przedsionków _________________________ 5
Zasady terapii bólu nowotworowego u dorosłych ______________________ 6
----------------------------------------------------------------------
Galen. 1995; 2(1):1
----------------------------------------------------------------------
OD REDAKCJI
Pierwszy numer naszej gazety spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem
w kraju i, co nas zaskoczyło, również za granicą. Jest to dowód na to,
że środowisko lekarskie dostrzega korzyści płynące z szybkiej wymiany
informacji medycznej. Duże zainteresowanie "Galenem" sprawia,
że w jego przyszłość spoglądamy z optymizmem. Specyfika Internetu
powoduje bowiem, że o losie naszego czasopisma zadecydują nie nakłady
finansowe lecz twórczy wysiłek, który uda się nam wokół "Galena"
zogniskować. Tym, którzy chcą się podzielić ze światem medycznym swoją
wiedzą, doświadczeniem i obserwacjami, "Galen" oferuje szybkość
publikowania niespotykaną w świecie czasopism drukowanych. Fakt,
że "Galena" nie można wziąć do ręki nie świadczy wcale, że informacje
w nim zawarte są ulotne jak impulsy w światłowodach, którymi obiega
świat. "Galen" jest dostępny "na skinienie ręki" dla milionów
użytkowników Internetu na całym świecie. Ponadto, jego zawartość
przechowywana jest w elektronicznych archiwach Biblioteki Narodowej
a wydrukowane roczniki trafią do bibliotek uniwersytetów i akademii
medycznych w całym kraju.
Zapraszam do wielkiej przygody z gazetą "Galen"!
Radosław Śpiewak
----------------------------------------------------------------------
Galen. 1995; 2(1):2
----------------------------------------------------------------------
REFORMA SŁUŻBY ZDROWIA.
ROLA REJESTRU USŁUG MEDYCZNYCH W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ
Takie pojęcia jak "reforma", "alokacja środków", "koszyk świadczeń",
"ubezpieczenia", stały się w ostatnim okresie bardzo modne. W każdej
wypowiedzi czy publikacji dotyczącej organizacji opieki zdrowotnej
pojawiają się one wielokrotnie. W naszym przekonaniu zanim będziemy
mówić o reformie, alokacji środków finansowych i rzeczowych, koszyku
świadczeń gwarantowanych przez państwo czy ubezpieczeniach, trzeba
zacząć liczyć koszty opieki zdrowotnej. Jest to tak oczywiste,
że każdy z Czytelników powie: "przecież liczymy, prowadzimy
statystyki, tworzymy zestawienia". Tak, ale decyzje podejmujemy
na podstawie statystyk sprzed 2 - 3 lat (taki jest cykl opracowywania
danych), zmiany wprowadzane są przez następne 2 lata i tak po 4 - 5
latach mamy reformy nie przystające do rzeczywistości.
Naszym zdaniem, podstawą reformy opieki zdrowotnej musi być
efektywny system zbierania i przetwarzania danych o usługach
medycznych. W systemie tym pacjent jest "potrzebny" i ma możliwość
kontroli rozliczeń finansowych. Wzrasta wtedy jego pozycja jako
odbiorcy usług medycznych.
Prace nad takim systemem rozpoczęto w 1992 roku. Pierwszym etapem było
opracowanie koncepcji dokumentu, który będąc własnością pacjenta jest
konieczny do rozliczenia usługi medycznej i jednocześnie jest miejscem
wpisywania są danych medycznych, statystycznych i finansowych
dotyczących danej usługi. Tak powstała Książeczka Rejestru Usług
Medycznych zawierająca kupony z wtórnikami. Na kuponach rejestrowane
są wszystkie kontakty właściciela Książeczki z placówkami świadczącymi
usługi medyczne. W rozliczaniu się z instytucją lub osobą świadczącą
usługi medyczne pacjent nie posługuje się pieniądzem, a jedynie jego
substytutem w postaci kuponu. Pozostające w książeczce oryginały
stanowią poświadczenie wydania leku lub wykonania usługi i, w sposób
naturalny, tworzą pisaną historię zdrowia i choroby pacjenta.
Zasadniczą ideą projektu jest stworzenie szczelnego systemu obiegu
dokumentów i informacji, a co za tym idzie umożliwienie ścisłej
kontroli rozliczeń finansowych. Podstawowymi elementami systemu jest
opisana wyżej Książeczka Rejestru Usług Medycznych i Rejestry Usług
Medycznych.
Rejestr Usług Medycznych wydaje imienne Książeczki RUM dla
wszystkich obywateli zamieszkałych na terenie działania Rejestru.
Kuponami z Książeczki RUM obywatele "płacą" w Instytucjach
Świadczących Usługi Medyczne. Celem rozliczenia, Instytucje Świadczące
Usługi Medyczne przesyłają kupony do Rejestru Usług Medycznych. W RUM
dane z kuponów wprowadzane są do systemu komputerowego i po
przetworzeniu informacje przekazywane są do Dysponenta Środków
Finansowych i Organizatora Opieki Zdrowotnej. Na podstawie
przetworzonych danych możliwe jest rozliczenie usług i alokacja
środków, ustalenie rzeczywistych potrzeb zdrowotnych obywateli
i kształtowanie polityki zdrowotnej państwa.
Wprowadzenie Książeczki RUM i Rejestru Usług Medycznych spowoduje
określone następstwa:
1) Dla obywatela: obywatel będzie w posiadaniu kompletnej
i chronologicznej dokumentacji swoich kontaktów z placówkami
świadczącymi usługi medyczne. Będzie też świadomy kosztów usług
medycznych i będzie mógł sam kontrolować rozliczenia.
2) Dla lekarza: lekarz będzie miał dobry wgląd w pełną dokumentację
pacjenta (łatwa kontrola czy wykupiono leki, przeprowadzono zalecone
badania itp.). Ograniczy to wielokrotne wizyty u różnych lekarzy
z tą samą sprawą. Zmniejszy się obciążenie administracyjne lekarza.
Po wprowadzeniu Książeczki RUM wpis do niej jest jednoczesnym
odnotowaniem faktu wykonania usługi w dokumentacji, w sprawozdaniu
statystycznym i jest dokumentem rozliczeniowym. Będą wpisywane tylko
dane medyczne, dane administracyjne (nazwisko, adres itd.) będą
nadrukowane na Książeczce RUM. Lekarz będzie miał możliwość dokładnego
rozliczenia swojej pracy.
3) Dla Organizatora Opieki Zdrowotnej: RUM dostarczać będzie na
bieżąco informacji o liczbie i rodzaju udzielanych usług medycznych
oraz o związanych z nimi kosztach. Będzie możliwa dokładna analiza
pracy poszczególnych jednostek organizacyjnych i ocena faktycznych
potrzeb zdrowotnych obywateli.
Dopiero takie "zewidencjonowanie" i stałe monitorowanie liczby,
rodzaju i kosztów usług medycznych w powiązaniu z chorobami, z powodu
których były wykonane, pozwoli na prawidłową alokację środków
i ustalenie rodzaju i zakresu świadczeń gwarantowanych przez państwo.
Wprowadzenie odpłatności za wydawane Książeczki stanowić będzie
element dyscyplinujący dla obywatela, a Rejonowe Rejestry Usług
Medycznych - to w przyszłości gotowe biura rozliczeniowe dla systemu
powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych.
Dzięki wsparciu Ministra Zdrowia i Wojewody Pilskiego projekt został
praktycznie zrealizowany w województwie pilskim.
Andrzej Horoch, Mirosław Jarosz
----------------------------------------------------------------------
Galen. 1995; 2(1):3
----------------------------------------------------------------------
"NIKOTYNOWA MANIPULACJA"
W elektronicznym czasopiśmie "HICNet Medical News" z 15. sierpnia 1994
opublikowano sensacyjny raport doktora Davida A. Kesslera
z Amerykańskiej Administracji Żywności i Leków (FDA). W swoim raporcie
dr Kessler przedstawił dowody na stosowanie przez niektóre
amerykańskie firmy tytoniowe praktyk mających na celu zwiększenie
uwalniania nikotyny z papierosów do organizmu palacza. Ma to prowadzić
do szybszego rozwoju głodu nikotynowego - jednego z ważnych czynników
uzależnienia od dymu tytoniowego. Dr Kessler przedstawił szczegółowo
dwa sposoby takiej "nikotynowej manipulacji".
Pierwszy sposób opiera się na metodach inżynierii genetycznej
zmierzających do wyhodowania gatunków tytoniu o maksymalnej zawartości
nikotyny. W 1980 roku firma Brown & Williamson założyła w Północnej
Karolinie plantacje tytoniu Y-1 o zawartości nikotyny 6%. Odmianę Y-1
uzyskano na drodze manipulacji genetycznych. Uprawiane dotychczas
gatunki tytoniu zawierają 2,5-3,5% nikotyny.
Drugi stosowany przez producentów sposób polega na dodawaniu
do mieszanek tytoniowych związków amonu. Procedura ta ma rzekomo
poprawiać walory smakowe wyrobów. W rzeczywistości związki amonu
zwiększają uwalnianie nikotyny w procesie spalania tytoniu. Odkrycia
dr Kesslera odsłaniają bezwzględne dążenie wielkich firm tytoniowych
do zwiększania zysków kosztem zdrowia klientów. Sam autor sugeruje,
że produkcja papierosów powinna podlegać kontroli FDA, podobnie jak
produkcja leków.
Artykuł ten jest ważną przestrogą, zwłaszcza w okresie dyskusji nad
dalszym losem polskiego przemysłu tytoniowego i wprowadzania, podobno
lepszych i zdrowszych, zagranicznych mieszanek tytoniowych. Podczas
oglądania reklam papierosów w TV Polsat nasuwa się jednak pytanie, czy
rzeczywiście istnieją "zdrowsze" papierosy?
Prawdziwa "opłacalność" tych reklam ujawni się później, chociaż skutki
braku kampanii antynikotynowej i profilaktyki w tym zakresie już dziś,
niestety, widzimy w naszej codziennej lekarskiej praktyce.
Piotr Kasztelowicz
Literatura
Kessler DA. Health Info-Com Network Medical Newsletter. 1994; 07(36).
(http://biomed.nus.sg/MEDNEWS/welcome.html)
----------------------------------------------------------------------
Galen. 1995; 2(1):4
----------------------------------------------------------------------
NADWRAŻLIWOŚĆ NA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE
Niektóre spośród niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSLPZ),
u predysponowanych chorych mogą wywołać napad astmatyczny, pokrzywkę
lub inne, rzadsze objawy - świąd i przekrwienie spojówek, łzawienie,
nieżyt nosa, zapaść, wstrząs. Przyczyn rozwinięcia tych objawów po
zażyciu NSLPZ upatruje się w zjawiskach niealergicznych i tylko
u nielicznych chorych wykazano obecność w surowicy IgE swoistego dla
danej substancji dowodzącą zaistnienia "klasycznej" alergii. Spośród
konkurencyjnych teorii mających wyjaśnić patomechanizm zjawisk
zachodzących w pozostałych przypadkach najbardziej udokumentowana jest
hipoteza zaburzenia równowagi metabolizmu kwasu arachidonowego (KA).
KA ulega przemianom biochemicznym na dwóch alternatywnych drogach.
Na szlaku cyklooksygenazy (COG) z KA powstają prostaglandyny a w cyklu
lipoksygenazowym - leukotrieny. COG jest enzymem o aktywności
oksygenazy i katalazy, co do którego struktury badacze nie są
jednomyślni sugerując budowę dimeryczną lub tetrameryczną, przy czym
wykazano, że już monomery posiadają aktywność enzymatyczną. Oprócz
miejsca katalitycznego do którego przyłącza się cząsteczka KA
postuluje się istnienie miejsca allosterycznego COG z którym
bezpośrednio wiążą się NSLPZ zmniejszając na drodze zmian
konformacyjnych powinowactwo enzymu do substratu (KA). W odróżnieniu
od innych NSLPZ, kwas acetylosalicylowy powoduje nieodwracalne
zahamowanie aktywności COG poprzez acetylację seryny współtworzącej
miejsce katalityczne enzymu. Przeniesienie reszty acetylowej następuje
po połączeniu grupy salicylowej kwasu acetylosalicylowego z miejscem
allosterycznym COG. Acetylacji miejsca katalitycznego COG przez kwas
acetylosalicylowy zapobiega podanie zwierzętom doświadczalnym kwasu
salicylowego, diflunisalu, sulfinpyrazonu lub indometacyny. Obecność
grupy hydroksylowej w pozycji "orto" powyższych związków wydaje się
mieć kluczowe znaczenie dla ich właściwości ochronnych. Allosteryczne
działanie pierścienia benzenu (brak grupy OH) zmniejsza powinowactwo
enzymu do kwasu arachidonowego, nie zapobiega natomiast acetylacji
seryny w miejscu katalitycznym przez kwas acetylosalicylowy.
Substancje o działaniu prewencyjnym posiadają dodatkowy podstawnik
na pierścieniu aromatycznym "zasłaniający" centrum aktywne COG przed
kontaktem z resztą acetylową kwasu acetylosalicylowego. Rolę tę
przypisuje się właśnie reszcie hydroksylowej zlokalizowanej w pozycji
"orto" pierścienia. Kwas benzoesowy, którego grupa hydroksylowa jest
związana z resztą karboksylową, nie ma wpływu na powinowactwo COG
do kwasu acetylosalicylowego i nie zapobiega jego blokującemu efektowi
na cyklooksygenazę. Posiadający wyłącznie grupę hydroksylową fenol
hamuje syntezę prostaglandyn pozostając bez wpływu na interakcję kwasu
acetylosalicylowego z enzymem. W przypadku substancji z grupą -OH
i dodatkowym podstawnikiem pierścienia aromatycznego w cząsteczce
(salicylan metylowy, L 8027, kwas 2-hydroksybezoesowy i kwas 2,6-
dwuhydroksybenzoesowy) potwierdzono zarówno wpływ hamujący na syntezę
prostaglandyn jak i zapobieganie skutkom podania kwasu
acetylosalicylowego. Inhibitory COG powodują zmniejszenie syntezy
prostaglandyn szeregu 2, co biorąc pod uwagę ich rolę w organizmie
jako mediatorów reakcji zapalnej, w wielu przypadkach jest pożądane
(np. w przewlekłych zapaleniach, bólach stawowych i mięśniowych).
Zablokowanie tej drogi metabolicznej powoduje przesunięcie równowagi
na korzyść lipoksygenazy prowadząc do wzmożonej syntezy leukotrienów
LTC4, LTD4 i LTE4 które wykazują silne działanie kurczące mięśniówkę
gładką oskrzeli i obrzękotwórcze. Dla większości zażywających NSLPZ
nie ma to znaczenia klinicznego. U osób predysponowanych dochodzić
może jednak do ciężkich reakcji zagrażających niekiedy życiu. Przyczyn
takiej osobniczej nadwrażliwości upatruje się w zwiększeniu
wrażliwości COG na działanie NSLPZ w wyniku infekcji wirusowych albo
w zwiększonej odczynowości dróg oddechowych na leukotrieny u osób
predysponowanych. Opisane wyżej reakcje, oprócz NSLPZ, wywołać mogą
również tartrazyna i erytrozyna - syntetyczne barwniki dodawane
do produktów spożywczych.
Radosław Śpiewak
Literatura
1.Cerleti C i wsp. Biochim Biophys Acta. 1981;714:122. 2.Roth GJ
i wsp. J Biol Chem. 1980; 225:1301. 3.Rotillo D i wsp. Eur J
Pharmacol. 1984;97:197. 4.Szczeklik A i wsp. J Allergy Clin Immunol.
1977;60: 276. 5.Szczeklik A i wsp. Clin Allergy. 1987;18:15.
6.Szczeklik A. Clin Allergy. 1988;18:15. 7.Wüthrich B.
Hautarzt.1988;39:631.
----------------------------------------------------------------------
Galen. 1995; 2(1):5
----------------------------------------------------------------------
POZIOM TSH A RYZYKO MIGOTANIA PRZEDSIONKÓW
Migotanie przedsionków, najdawniej opisane zaburzenie rytmu serca,
znów staje się tematem licznych publikacji. Obecnie kładzie się nacisk
na znalezienie przyczyn tego zaburzenia i jego adekwatne leczenie.
Migotanie przedsionków, w przeszłości uważane prawie za "normę"
u pacjentów w starszym wieku, powoduje niestety częste powikłania
hemodynamiczne pod postacią niewydolności serca pozbawionego 30% rzutu
przedsionka oraz groźne powikłania zakrzepowo - zatorowe. W artykule
opublikowanym w New England Journal of Medicine z listopada ubiegłego
roku zaprezentowano wyniki badań nad związkiem między niskim poziomem
tyreotropiny w surowicy krwi - wyrazem subklinicznej nadczynności
tarczycy a wzrostem częstości incydentów napadowego migotania
przedsionków. W dużej populacji (ponad 2 tys. osób) objętej badaniami
Framingham Heart Study, u osób ze stężeniem TSH 0,1m U/l lub niższym
zaobserwowano 28-procentowy wzrost częstości napadów migotania
przedsionków. Tylko u dwóch pacjentów w badanej grupie stwierdzono
kliniczne objawy nadczynności tarczycy. Wynika stąd, że już
subkliniczna nadczynność tarczycy jest czynnikiem usposabiającym
do napadów migotania przedsionków. O ile, w przypadku braku
przeciwwskazań, zastosowanie beta-blokerów w profilaktyce takich
napadów nie budzi wątpliwości, to nie jest jasne czy należy włączyć
leczenie tyreostatyczne. Wydaje się, że problem ten powinien znaleźć
odpowiedź w następnych badaniach klinicznych.
Piotr Kasztelowicz
Literatura
1.Sawin CT i wsp. N Engl J Med. 1994; 331: 1249. 2.Utiger RD. N Engl J
Med. 1994; 331: 1302. (na podstawie streszczenia w Journal Watch
Summaries w sieci USENET, grupa sci.med:33159 |
GALEN (e-ISSN 1233-7838) to najstarsze polskie czasopismo lekarskie online. Ukazuje się od 1994 roku. Uwaga: Korzystanie z niniejszego serwisu nie stanowi konsultacji lekarskiej. Ten serwis ma charakter informacyjny skierowany do lekarzy, farmaceutów oraz innych zawodów medycznych - korzystając z niego potwierdzasz, że posiadasz uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego. Niniejszy serwis zawiera treści archiwalne, które mogą być niezgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz stanem prawnym. Z informacji zawartych w tym serwisie korzystasz wyłącznie na własną odpowiedzialność. Każda informacja dotycząca zdrowia powinna być weryfikowana przez osoby kompetentne w niezależnych źródłach. Jeżeli podejrzewasz u siebie obecność choroby, zgłoś się niezwłocznie do lekarza. |
r e k l a m a |
 |
 |
 |
|
This is an open access resource. All rights reserved to respective authors (text) and the Publisher (presentation, source code).
|